Edilgen Cümle
PASSIVE VOICE — Sade Anlatım
Edilgen cümlenin tek formülü var: be + V3 (fiilin 3. hâli). Türkçesi "-il / -ın / -ul" ekidir: tedavi edil-di, keşfedil-di. Aşağıda her zamanın etken ↔ edilgen hâli yan yana, bol örnekle.
Edilgen Nedir, Neden Kullanılır?
What & WhyEtken cümlede özne işi yapar: "Doktor hastayı tedavi etti." Edilgen cümlede ise özne işe maruz kalır: "Hasta tedavi edildi." İşi yapan kişi önemsiz veya bilinmiyorsa onu söylemeyiz.
Sağlık/akademik metinler çoğunlukla edilgendir, çünkü önemli olan kimin yaptığı değil, ne olduğudur: "The drug was tested" (İlaç test edildi) — kim test etti önemli değil.
Edilgen: Nesne + be + V3 (+ by ...) → Patients are treated (by doctors).
Etkeni Edilgene Çevirme — 3 Adım
Active → Passive in 3 StepsÖrnek: The nurse gave the medicine. (Hemşire ilacı verdi.)
Nesneyi başa al: the medicine → cümlenin öznesi olur.
Zamanı "be"ye taşı, fiili V3 yap: gave (past) → was given.
İstersen "by + yapan"ı ekle: by the nurse (önemsizse atılır).
12 Zamanda Etken ↔ Edilgen
Passive in All TensesTek değişen şey "be" fiilinin hâlidir. Ana fiil her satırda V3 (treat → treated).
| Zaman | Edilgen yapı (be + V3) | Örnek (sağlık) |
|---|---|---|
| Present Simple | am/is/are + V3 | The patient is treated daily. Hasta her gün tedavi edilir. |
| Present Continuous | am/is/are being + V3 | The wound is being cleaned now. Yara şu anda temizleniyor. |
| Present Perfect | have/has been + V3 | The drug has been approved. ★ sık İlaç onaylandı / onaylanmış durumda. |
| Past Simple | was/were + V3 | The sample was tested yesterday. Numune dün test edildi. |
| Past Continuous | was/were being + V3 | He was being monitored all night. Gece boyunca (sürekli) gözlem altında tutuluyordu. |
| Past Perfect | had been + V3 | The dose had been given before noon. Doz, öğleden önce (çoktan) verilmişti. |
| Future Simple | will be + V3 | The results will be released soon. Sonuçlar yakında açıklanacak. |
| Future Perfect | will have been + V3 | By May, all will have been vaccinated. Mayıs'a kadar herkes aşılanmış olacak. |
| be going to | is/are going to be + V3 | The ward is going to be closed. Servis kapatılacak. |
| Modal | modal + be + V3 | It must be sterilised. ★ sık Steril edilmesi (sterilize edilmesi) gerekir. |
| Modal Perfect | modal + have been + V3 | It should have been checked. Kontrol edilmiş olmalıydı (ama edilmedi). |
| Infinitive / Gerund | to be + V3 / being + V3 | It needs to be examined; risk of being infected. İncelenmesi gerekiyor; enfekte olma (enfeksiyon kapma) riski. |
Şimdi en sık dört zamanın etken ↔ edilgen karşılaştırması:
| Etken (Active) | Edilgen (Passive) | Türkçe |
|---|---|---|
| Doctors prescribe this drug. | This drug is prescribed. 🔊 | Bu ilaç (doktorlar tarafından) reçete edilir. |
| The lab tested the sample. | The sample was tested. 🔊 | Örnek (laboratuvarda) test edildi. |
| They have approved the vaccine. | The vaccine has been approved. 🔊 | Aşı onaylandı / onaylanmış durumda. |
| The nurse is preparing the room. | The room is being prepared. 🔊 | Oda hazırlanıyor. |
| Surgeons will perform the operation. | The operation will be performed. 🔊 | Ameliyat gerçekleştirilecek. |
Modal + Edilgen ("…-il-meli / -ebilir")
modal + be + V3 — Çok SorulurYÖKDİL'in favorisi. Modal'dan sonra be + V3. Türkçesi "yapılmalı / yapılabilir / tetiklenebilir".
modal + be + V3 · modal + have been + V3 (geçmiş)| Etken (Active) | Edilgen (Passive) | Türkçe |
|---|---|---|
| You must sterilise the tools. | The tools must be sterilised. 🔊 | Aletler sterilize edilmeli. |
| Smoking may cause lung cancer. | Lung cancer may be caused by smoking. 🔊 | Akciğer kanseri sigaradan kaynaklanabilir. |
| Nurses should check the dosage. | The dosage should be checked. 🔊 | Doz kontrol edilmeli. |
| They should have approved it earlier. | It should have been approved earlier. 🔊 | Daha erken onaylanmalıydı. |
Akademik Edilgen Kalıpları
It is said that … · be reported to …Bilim metinlerinde "söyleniyor / düşünülüyor / bildiriliyor" için iki kalıp çok geçer.
| Etken | Akademik Edilgen | Türkçe |
|---|---|---|
| People say that coffee reduces risk. | It is said that coffee reduces risk. 🔊 | Kahvenin riski azalttığı söyleniyor. |
| Researchers believe the virus is airborne. | The virus is believed to be airborne. 🔊 | Virüsün havayla bulaştığına inanılıyor. |
| They reported that cases had risen. | Cases were reported to have risen. 🔊 | Vakaların arttığı bildirildi. |
Geçişsiz fiiller edilgen olamaz
Nesnesi olmayan fiiller (happen, occur, arrive, die, exist, rise) edilgen YAPILAMAZ.
Yanlış: An accident was happened. · Doğru: An accident happened. (Bir kaza oldu / meydana geldi.)
Özet + YÖKDİL Tuzakları
Summary🎯 YÖKDİL Kısa Yol — Edilgen
- Altın formül: be + V3. Zaman "be"de saklı, ana fiil hep V3.
- Cümlede by + yapan varsa veya özne işi yapmıyorsa → edilgen düşün.
- Modal görürsen edilgen = modal + be + V3 (must be done, could be caused ★).
- Geçmiş modal edilgen = modal + have been + V3 (should have been checked).
- It is said / believed / reported that … kalıbı akademik metinde sık.
- Geçişsiz fiil (happen, rise, occur) edilgen olmaz.
- "be" fiilini özneye göre seç: tekil → is/was, çoğul → are/were.
Pratik Sorular (Özgün)
Original Practice QuestionsAşağıdaki sorular YÖKDİL formatında hazırlanmış özgün sorulardır. Boşluğu doğru seçenekle doldurun.
The experimental vaccine ---- on thousands of volunteers before the regulatory authority finally ---- it for emergency use.
It ---- by leading epidemiologists that the new variant spreads far more easily than any previously documented strain.
Under the revised hospital protocol, all donated blood ---- for infections before it ---- to any patient in need.
When the fire alarm suddenly went off, the premature infants ---- to a safer ward by the on-call nurses.
A large proportion of hospital-acquired infections ---- to be entirely preventable through stricter hand-hygiene measures.
By the time the consultant finally reviewed the file, the biopsy samples ---- already ---- to the pathology laboratory.
The dosage ---- according to the patient's kidney function; otherwise, severe and potentially fatal toxicity ----.
The findings of the trial ---- at next week's international conference, where they ---- to reshape current treatment guidelines.
★ SINAV AYARI · EXAM-LEVEL
A great deal of money ---- on research into rare diseases over the past decade, yet an effective cure ---- still not been found.
It ---- that the new vaccine ---- to millions of people before any serious side effects were officially reported.
After the major accident, the injured workers ---- to the nearest hospital, where they ---- immediately by a specialist trauma team.