Causative
have something done · get someone to do
Causative, bir işi kendimizin yapmadığını, başkasına yaptırdığımızı veya bir şeyin başka bir sonuca yol açtığını gösterir. YÖKDİL Sağlık tarzında en önemli ayrım have/get something done, make/let/have someone do ve get/allow/enable someone to do yapılarıdır.
Causative Mantığı
I do it vs I arrange itCausative yapıda odak, işi yapan kişiden çok işin yaptırılması, sağlanması veya neden olunması üzerindedir. Sağlık metinlerinde test yaptırmak, sonuçları kontrol ettirmek, hastayı bir uzmana yönlendirmek gibi durumlarda çok doğaldır.
have + object + V3
İşi başkasına yaptırmak.
get + object + V3
Daha konuşma dili, ayarlamak.
make/let/have + person + V1
Yaptırmak/izin vermek.
get/allow/enable + person + to V
Birini bir şeye yöneltmek.
have something done
arrange for a serviceBir işi başkasına yaptırmak
have + object + V3| Zaman | Özgün tıp örneği | Doğal Türkçe |
|---|---|---|
| Present | Patients with chest pain should have their blood pressure checked.🔊 | Göğüs ağrısı olan hastalar tansiyonlarını ölçtürmelidir. |
| Past | She had her blood tested before the operation.🔊 | Ameliyattan önce kan tahlili yaptırdı. |
| Future | The doctor will have the sample analysed again.🔊 | Doktor numuneyi yeniden analiz ettirecek. |
| Perfect | The clinic has had the equipment repaired.🔊 | Klinik ekipmanı tamir ettirdi. |
get something done
arrange, manage, completeYaptırmak / hallettirmek
get + object + V3| Kullanım | Özgün tıp örneği | Doğal Türkçe |
|---|---|---|
| Randevu / işlem | He got his eyes examined after the accident.🔊 | Kazadan sonra gözlerini muayene ettirdi. |
| Test | You should get your cholesterol checked once a year.🔊 | Kolesterolünüzü yılda bir kez kontrol ettirmelisiniz. |
| Acil iş | The nurse got the wound dressed before the patient left.🔊 | Hasta ayrılmadan önce hemşire yaranın pansumanını yaptırdı. |
make / let / have someone do
bare verb after objectNesneden sonra yalın fiil gelir
person + V1| Fiil | Özgün tıp örneği | Anlam |
|---|---|---|
| make | The severe pain made the patient stop walking.🔊 | Şiddetli ağrı hastanın yürümeyi bırakmasına neden oldu. |
| let | The doctor let the patient leave after the results were normal.🔊 | Sonuçlar normal çıktıktan sonra doktor hastanın gitmesine izin verdi. |
| have | The head nurse had the team prepare the emergency room.🔊 | Başhemşire ekibe acil servisini hazırlattı. |
get / allow / enable someone to do
to-infinitive causativeBazı fiillerden sonra to + verb gerekir
person + to V| Fiil | Özgün tıp örneği | Doğal Türkçe |
|---|---|---|
| get | The nurse got the patient to drink more water.🔊 | Hemşire hastanın daha fazla su içmesini sağladı. |
| allow | The new device allows doctors to detect tumours earlier.🔊 | Yeni cihaz doktorların tümörleri daha erken saptamasını sağlar. |
| enable | Telemedicine enables patients to consult specialists remotely.🔊 | Teletıp hastaların uzmanlara uzaktan danışmasını sağlar. |
| encourage | The programme encouraged patients to exercise regularly.🔊 | Program hastaları düzenli egzersiz yapmaya teşvik etti. |
cause someone/something to do
result causativeBir sonuca yol açmak
cause + object + to V| Kullanım | Özgün tıp örneği | Doğal Türkçe |
|---|---|---|
| Yan etki | The medication caused the patient to feel drowsy.🔊 | İlaç hastada uyuşukluğa yol açtı. |
| Süreç | Poor circulation can cause wounds to heal slowly.🔊 | Zayıf dolaşım yaraların yavaş iyileşmesine yol açabilir. |
| Araştırma sonucu | Chronic stress may cause insulin levels to rise.🔊 | Kronik stres insülin düzeylerinin yükselmesine neden olabilir. |
Sık Hatalar
V3, bare verb, to verb| Yanlış | Doğru | Neden? |
|---|---|---|
| She had her blood test. | She had her blood tested.🔊 | Test edilmek pasif anlamdır; V3 gerekir. |
| The pain made him to stop walking. | The pain made him stop walking.🔊 | make + object + yalın fiil; to yok. |
| The nurse got him drink water. | The nurse got him to drink water.🔊 | get + object + to + verb. |
| The device allows doctors detect tumours. | The device allows doctors to detect tumours.🔊 | allow + object + to + verb. |
Özgün Mini Quiz
8 exam-style causative questions1. Patients over the age of forty are strongly advised to have their cholesterol levels ---- regularly and to get their blood pressure ---- at every routine visit.
2. The unexpectedly severe allergic reaction made the medical team ---- the infusion at once and ---- the patient to intensive care.
3. After the long procedure, the nurse got the patient ---- plenty of water and let him ---- for a while before standing up.
4. Before the clinical trial could begin, the clinic had the faulty scanner ---- and the outdated software completely ----.
5. The new high-resolution imaging method allows doctors ---- very small tumours far earlier and enables surgeons ---- them before they spread.
6. Persistently poor blood flow can cause open wounds ---- far more slowly and may even make the surrounding healthy tissue ---- altogether.
7. Once the final blood test came back normal, the doctor let the relieved patient ---- home but had a nurse ---- him to the exit.
8. Following the accident, she got her injured eyes thoroughly ---- and had a series of scans ---- to rule out any deeper damage.
Sınav Ayarı · Exam-Level
AUTHENTIC YÖKDİL-STYLE · LONGER & HARDER9. Following the abnormal ECG result, the cardiologist had the patient's blood ---- and the findings ---- within the hour.
10. The introduction of portable ultrasound devices has ---- doctors ---- critical conditions far more quickly at the patient's bedside.
11. The unexpected shortage of donor organs ---- the transplant team ---- their entire scheduling system from the very beginning.